Baclofen tegen alcoholverslaving

14 augustus 2014

Project Baclofen een veelbelovende nieuwe indicatie van een bestaand geneesmiddel, nog niet voldoende beschikbaar voor patiënten in Nederland.
Vraagstelling en achtergrond
Stichting voor Alcoholverslavingszorg (SA) is een stichting zonder winstoogmerk die zich wil inzetten voor alcoholverslaafden door hen therapie aan te bieden gebaseerd op het geneesmiddel Baclofen (andere geneesmiddelen niet uitsluitend) en psychologische begeleiding. De Stichting denkt hiermee een uniek concept in handen te hebben dat nieuw is in Nederland. De reguliere zorg laat dit concept liggen. Hierdoor blijft deze aanpak voor een grote groep alcoholverslaafden ontoegankelijk. De SA wilde deze lacune opvullen met de oprichting van een laagdrempelige polikliniek voor de behandeling van alcoholverslaafden met Baclofen als eerstelijns medicijn. De SA was voornemens te starten in Amsterdam maar het aanbod zou landelijk zijn. Cinderella werd in 2011 gevraagd daarbij hulp te bieden en zo de ontwikkeling van een nieuwe belangrijke indicatie van dit geneesmiddel te helpen bevorderen.

Baclofen is een spierverslappend middel dat geregistreerd is voor de behandeling van pijnlijke spierkrampen zoals voorkomen bij onder andere MS patiënten. Het is al vele jaren voor deze indicatie op de markt en er rust geen patent meer op.
De werkzaamheid van hoge dosering Baclofen tegen alcoholverslaving werd ontdekt door Olivier Ameisen, een in New York werkende Franse cardioloog die ernstig aan alcohol verslaafd was geraakt. Na jaren van mislukte behandelingen met alles wat de geneeskunde te bieden had vond hij een publicatie waarin werd aangetoond dat ratten compleet van alcoholafhankelijkheid genazen door behandeling met Baclofen. Hij begon toen met deze stof op zichzelf te experimenteren en ondervond iets wat hij met geen van de andere behandelingen had ervaren, namelijk dat de ondragelijke lust (craving) naar drank die hem steeds weer deed terugvallen, totaal verdween. Bij alle vorige behandelingen was die lust alleen maar verminderd en was er steeds extra inspanning nodig om van de drank af te blijven. Ook ontdekte hij dat Baclofen de heftige angstaanvallen die naar hij meende de oorzaak van zijn alcoholisme waren, effectief onderdrukte.
In 2004 publiceerde hij zijn eigen ziektegeschiedenis in een medisch tijdschrift in de hoop dat zijn methode het klinische onderzoek van Baclofen zou stimuleren. Inderdaad werden er een paar studies uitgevoerd waarin Baclofen werd vergeleken met een placebo, maar deze hadden tegenstrijdige resultaten. Volgens Ameisen was de toegepaste dosis te laag. Artsen waren terughoudend om hogere dosis voor te schrijven uit vrees voor mogelijk gevaarlijke bijwerkingen. Het argument van Ameisen dat daarvan bij de toepassing van hoge doses Baclofen bij patiënten met spierkramp niets was gebleken bracht daarin weinig verandering. Pas na het verschijnen van zijn bestseller “Le Dernier Verre” ( Engels “The end of my addiction”, Nederlands “ Het einde van mijn verslaving”) in 2008 waarin hij een pleidooi houdt voor meer onderzoek met hoge doses, kwam daarvoor meer interesse. Zo heeft de Universiteit van Amsterdam een gift ontvangen van een half miljoen euro voor een wetenschappelijke studie met Baclofen. De donateur, die aanvankelijk anoniem wenste te blijven, deed zijn donatie naar eigen zeggen nadat hij het boek van Ameisen had gelezen.
Het boek heeft ook wereldwijd geleid tot grote druk van alcoholisten die met Baclofen behandeld willen worden. In Frankrijk steeg de officiële verkoop in 2 jaar met 20%. Als hun arts het middel niet “off label” wil voorschrijven, gaan veel mensen zichzelf behandelen, omdat Baclofen gemakkelijk en voor weinig geld verkrijgbaar is via internet. De medische professie vindt het gebruik zonder professionele begeleiding onverantwoord en de AFSSAPS – de Franse tegenhanger van ons College voor de Beoordeling van Geneesmiddelen – stond voor een groot dilemma. Als ze toestemming verleende voordat er meer overtuigend onderzoek was verricht en er zou narigheid van komen, wordt ze beticht van laksheid, als ze blijven weigeren worden ze beschuldigd van het tegenhouden van een potentieel wondermiddel door de grote groep Baclofen voorstanders. Daarbij komt nog dat een klinisch verslavingsonderzoek dat aan alle voorwaarden voldoet, moeilijk is en veel geld kost, dat in dit geval niet door de farmaceutische industrie wordt gefourneerd. Inmiddels – begin 2013 – heeft de ANSM ( voorheen AFSSAPS) zijn bedenkingen laten varen en kan Baclofen in Frankrijk door iedere arts voor de indicatie alcoholverslaving worden voorgeschreven.

 

Acties van Cinderella
De oprichters van de Stichting voor Alcoholverslavingszorg presenteerden bij de kennismaking in juli 2011 een projectplan. Cinderella adviseerde een aantal wijzigingen aan te brengen en daarna de essentie van het plan kort samen te vatten en vervolgens met dat document als introductie bij een aantal vooraanstaande verslavingsdeskundigen na te gaan of zij bereid zijn aan het initiatief mee te werken.
Daarna slaagde de SA erin bij het Trimbos Instituut belangstelling te wekken voor het gezamenlijk organiseren van een studiemiddag met de voornaamste spelers in de verslavingszorg met interesse en of ervaring met Baclofen. Doel van de bijeenkomst was het inventariseren van de ervaring met toepassing van Baclofen en de ontwikkeling van een visie op verdere mogelijkheden van dit geneesmiddel bij de behandeling van alcoholverslaving.
Deze bijeenkomst vond plaats op 28 februari 2012. Er was een goede uitwisseling van kennis en ervaring en het ontwerp van de Amsterdamse studie (UvA en de verslavingskliniek Solutions) met hoge dosis Baclofen, die in juni 2012 zou starten, werd uitvoerig behandeld.
Deze bijeenkomst leverde vooralsnog voldoende informatie en adviezen op voor de SA om haar plannen verder te ontwikkelen. De voorbereidingen voor de polikliniek waren januari 2014 zover gevorderd dat kon worden gestart zodra het benodigde aanloopkapitaal bijeen was gebracht. Cinderella droeg daaraan bij met een overbruggingslening. Medio augustus is de polikliniek in Amsterdam van start gegaan, maar moest in december al wegens geldgebrek worden gesloten. Het bleek helaas niet mogelijk de benodigde contracten met de zorgverzekeraars af te sluiten. Daardoor werd de behandeling niet volledig vergoed. Ook weigerden verzekeraars restitutie van 75% van de kosten waartoe ze ingevolge art.13 van de zorgverzekeringswet verplicht zijn.

Alle verzekeraars stelden inkoopvoorwaarden die betrekking hebben op de resultaten (omzet) van voorgaande jaren, waaraan een nieuwe instelling dus per definitie niet kan voldoen. Kenmerkend is de reden voor de afwijzing zoals door verzekeraar DWS geformuleerd:
Niet-gecontracteerde EG-instellingen komen alleen in aanmerking voor een contract in 2015 als de omzet met betrekking tot verzekerden van DSW minimaal € 25.000 is. Om dit te toetsen kijken wij naar de boekperiode van 1 januari 2013 tot en met 31 december 2013. In deze periode dient u voor minimaal € 25.000 aan Abc’s GGZ (en eerstelijns psychologische zorg) te hebben gedeclareerd, voor minimaal tien verzekerden, die ook door ons zijn uitbetaald aan u / onze verzekerden ten behoeve van door u geleverde zorg. Indien u een lagere omzet heeft en/of minder dan tien verzekerden heeft behandeld, komt u (nog) niet in aanmerking voor een overeenkomst.
Daarmee hebben de zorgverzekeraars een patstelling veroorzaakt, die vernieuwingen in de zorg onmogelijk maakt.
Commentaar van Cinderella
Het initiatief van de Amsterdamse polikliniek was niet alleen vernieuwend door de introductie van Baclofen, maar ook door de ambulante behandeling, de laagdrempelige opzet en teloorging. De locatie tegenover het Centraal Station was uit het hele land goed bereikbaar. Bovendien was de polikliniek ’s avonds en op zaterdag geopend waardoor werkverzuim vermeden kon worden. Behalve deze voordelen voor de cliënten waren de behandelkosten laag wegens de ambulante vorm en het feit dat de Stichting voor Alcoholverslavingzorg geen winst beoogt.
Het is gebleken dat de zorgverzekeraars geen belang hechten aan een nieuwe cliëntvriendelijker en goedkopere aanpak van een veel voorkomende aandoening die ernstige gezondheidsschade en sociale ellende veroorzaakt.

 

Verslag van de Trimbos meeting en presentaties dd. 28 feb 2012

U kunt het verslag van de bijeenkomst en van de presentaties downloaden:

Het verslag van de bijeenkomst.
Presentatie Rolf Swens van Roder Sana over Baclofen bij alcohol en GHB afhankelijkheid
Presentatie Esther Beraha van het AMC Solution Center over Alcohol en Baclofen
Presentatie Dick van Bekkum over de Cinderella aanpak
Aanvullende informatie

CASE REPORT COMPLETE AND PROLONGED SUPPRESSION OF SYMPTOMS AND CONSEQUENCES OF ALCOHOL-DEPENDENCE USING HIGH-DOSE BACLOFEN: A SELF-CASE REPORT OF A PHYSICIAN
OLIVIER AMEISEN* Alcohol & Alcoholism Vol. 40, No. 2, pp. 147–150, 2005
De Kruistocht van een Ex-Alcoholist Medisch Contact 64 nr. 45 | 25 november 2009 | p. 1905

ALCOHOL-DEPENDENCE: THE CURRENT FRENCH CRAZE FOR BACLOFEN
B.Rolland et al. Addiction, 107, 848–850

 

Leave a reply

Nieuws

Cinderella Therapeutics zal met regelmaat verslag doen van de lopende onderzoeken, de geplande klinische studies, en de voortgang bij de verwerving van de benodigde fondsen.

gen_img_stok_old